Mens

Wat is het nut van huilen?

Door

op

Iedereen laat af en toe weleens een traantje, de een wat vaker dan de ander. Maar waarom is dat? Wat is het nut van huilen? En zijn alle tranen hetzelfde? Samen met de Tilburgse ‘huilprofessor’ Ad Vingerhoets ging Weet Magazine op zoek naar antwoorden.

De Griekse arts Hippocrates, grondlegger van de westerse geneeskunde, meende dat een potje huilen goed voor je was. Volgens hem was het een manier om de slechte lichaamssappen uit je brein af te voeren. Hippocrates’ theorie over de verschillende lichaamssappen die in balans moeten zijn, wordt allang niet meer serieus genomen. Toch bleef het idee dat huilen gezond is, overeind: het zou opluchten om af en toe even te huilen. Maar volgens Vingerhoets is dat lang niet altijd het geval. Het hangt ervan af hoe de mensen om je heen reageren. Na jaren van onderzoek kwam hij tot de conclusie dat huilen vooral een sociale functie heeft. Als iemand gaat huilen, is de kans groter dat andere mensen diegene gaan helpen of troosten, schrijft hij in het boek Tranen, waarom mensen huilen, dat hij in 2011 publiceerde. En iemand die troost en begrip ervaart, zal zich meer opgelucht voelen dan iemand die wordt uitgelachen en zich voor de tranen schaamt.

Wat huilen betreft is de mens uniek. Dieren produceren wel tranen om hun ogen schoon te spoelen, maar geen emotionele tranen. Dieren huilen alleen met hun stem (vocaal): bijvoorbeeld door te janken of te piepen. Dat geldt overigens ook voor jonge baby’s; die huilen de eerste twee maanden van hun leven zonder tranen.
Vingerhoets heeft wel een verklaring voor het verschil tussen mens en dier. „Vergeleken met dieren hebben mensen een extreem lange kindertijd waarin de hersenen zich blijven doorontwikkelen in samenhang met de leefomgeving. Hierdoor kunnen mensen zich aanpassen aan heel veel verschillende leefomgevingen, en bijvoorbeeld zowel op de noordpool als in de woestijn gaan wonen. Dieren kunnen dat niet. Tegelijkertijd hebben we hierdoor wel veel langer behoefte aan steun, liefde en bescherming van volwassenen, en daar spelen tranen een belangrijke rol bij,” denkt Vingerhoets.

Zijn hypothese is dat kinderen minder vocaal gaan huilen zodra ze voldoende motorische vaardigheden hebben om met hun tranen gericht aandacht te trekken. Ze willen die aandacht van iemand van wie ze troost mogen verwachten (hun vader of moeder bijvoorbeeld) zonder dat de rest van de omgeving wordt ingeseind dat ze zich zwak of hulpeloos voelen.

Daarmee is het waarschijnlijk belangrijkste doel van tranen aangekaart: dat ze een boodschap vertellen aan de omstanders. Het is een noodsignaal van iemand die behoefte heeft aan steun, hulp en troost. Daarmee zorgen ze vaak voor sociale verbinding. „Als iemand huilt, reageren mensen meestal positief, maar dat gebeurt alleen als ze het gevoel hebben dat er een goede reden is om te huilen,” zegt Vingerhoets. Volgens hem nemen mensen daarbij zichzelf meestal als maatstaf. „Als ze zelf ook in zo’n situatie zouden huilen, vinden ze het positief. Als ze niet snappen waarom iemand in zo’n situatie gaat huilen, dan is de kans op een negatieve reactie groter. Vandaar dat je vaak een mix van positieve en negatieve reacties op huilende mensen tegenkomt.”

Wil je meer weten over het nut van huilen? Je leest het in het nieuwste nummer van Weet. Abonneer je hier.

Aanbevolen