Biologie

Opruimvaren

Door

op

Arseen is een zwaar metaal dat in kleine hoeveelheden schadelijk is voor de gezondheid. Je treft het aan in de bodem en het grondwater, als gevolg van bijvoorbeeld het gebruik van pesticiden. Vooral in Bangladesh, India en Amerika is arseen een groot probleem. In Nederland blijft de concentratie onder de norm, maar ook deze hoeveelheid kan al schadelijk zijn. De kosten om de bodem en het grondwater weer arseenvrij te krijgen zijn heel hoog. Recent is er een onderzoek verschenen naar een varen die arseen kan opnemen.

Deze varen staat bekend als de Chinese remvaren (Pteris vittata). Hij groeit het liefst in een warme omgeving op een kalkrijke grond. Daarom vind je deze varen vooral in tropische landen, maar ook in steden in bijvoorbeeld beton scheuren.

Hoe arseen door de Chinese remvaren wordt opgenomen is een complex proces waar drie verschillende genen bij betrokken zijn die niet zonder elkaar kunnen. In het kort: in grondwater opgelost arseen wordt uit de bodem opgezogen door de wortels. Als het eenmaal bij de cellen is aangekomen, wordt het daar door een eiwit omgezet in arseniet en wordt het verder vervoert naar de bladeren en opgeslagen in de vacuolen, holtes gevuld met water die stevigheid bieden aan de plant. Bij andere plantencellen (en ook menselijke cellen) zal het opnemen van genoeg arseen lijden tot celdood. De Chinese remvaren kan wel hele hoge hoeveelheden arseen aan. Zo kan deze plant dus een met arseen vervuilde bodem schoonmaken. Dat proces wordt ook wel fytioremediatie genoemd.

De eigenschap van de Chinese remvaren om arseen op te slaan, zou gebruikt kunnen worden om vervuilde grond schoon te krijgen: je plant simpelweg je akker vol met varens. De kosten hiervoor liggen veel lager dan van de huidige opschoningstechnieken. Het duurt alleen wel een stuk langer, na vijf jaar is 47% van de arseen in de bodem verdwenen. Gedurende die tijd kunnen boeren hun akkers niet gebruiken, maar dat komt uiteindelijk de gezondheid van de gewassen (en de consument!) wel ten goede. Het duurt even, maar dan heb je ook wat!