Heelal

In Weet Magazine: Afstandsbepaling in het heelal en de beperkingen ervan

op

Het heelal is duizelingwekkend groot. Afstanden worden niet meer in meters of kilometers, maar in lichtjaren gemeten. Dat is de afstand die het licht in één jaar aflegt: 9,5 biljoen kilometer! Daarentegen is één lichtjaar op de schaal van het universum helemaal niets. Maar hoe weten astronomen nu hoeveel lichtjaar een ster bij de aarde vandaan staat? Ze zijn er toch niet met een meetlat naartoe gegaan?

Alle metingen van de afstanden van sterren worden vanaf de aarde gedaan. Maar niet al die metingen zijn even betrouwbaar. Hoe verder weg je wilt kijken, hoe onnauwkeuriger de afstandsbepaling wordt. In het decembernummer van Weet Magazine worden de zes belangrijkste methodes beschreven om afstanden in het heelal te bepalen: van dichtbij en nauwkeurig naar veraf en onnauwkeurig:

1. Parallax
De afstand tot nabijgelegen sterren wordt berekend met een methode die parallax wordt genoemd. Hierbij kijk je vanuit twee verschillende hoeken naar dezelfde achtergrond. Sterren die heel ver weg staan lijken niet verschoven, maar sterren die dichterbij staan wel.
Dat deze methode werkt kun je zelf uitproberen. Houd je hand maar eens uitgestrekt voor je, met één vinger opgestoken. Kijk dan afwisselend met je ene en met je andere oog naar je vinger, en je ziet dat die verspringt ten opzichte van de achtergrond. Als je de afstand tussen je ogen weet, kun je met een paar simpele wiskundige berekeningen bepalen hoe ver je vinger van je ogen af staat.
Bij sterren werkt dat net zo. Men doet dit door twee foto’s van de nachtelijke hemel te maken, met een half jaar ertussen. De aarde staat dan aan de andere kant van de zon. Je kunt vervolgens die foto’s vergelijken en berekenen hoe ver deze sterren van je af staan. Deze parallaxmethode werkt tot een afstand van een paar honderd lichtjaar (misschien enkele duizenden, als er gebruik wordt gemaakt van een ruimtetelescoop zoals de Hubble).

2. Cepheïden
Voor sterren die verder weg staan moet je andere methodes gebruiken. Eén van die methodes heeft te maken met variabele sterren. Een variabele ster is een ster waarvan de helderheid periodiek afneemt en dan weer toeneemt. Deze cyclus herhaalt zich steeds. Men meet de lichtintensiteit van zo’n ster.
Bij Cepheïden – genoemd naar de eerst ontdekte variabele ster, in het sterrenbeeld Cepheus – heeft men ontdekt dat de periode (de tijd tussen de twee helderste momenten) een verband heeft met de lichtintensiteit. Op basis van die kennis kan de afstand worden berekend.

Meer weten over de vier andere methoden om afstanden in het heelal te berekenen? Je leest het in het decembernummer van Weet Magazine.

Vul hieronder uw gegevens in

Let op! Vul alle vereiste vakjes in, anders wordt je oplossing niet verzonden. Pas als je een bevestigingsmail van ons ontvangen hebt, weet je zeker dat je inzending goed is aangekomen bij Weet Magazine.


 

<script src=”https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/1.11.0/jquery.min.js“></script> <script type=”text/javascript” src=”https://webforms.aboportal.nl/Form/areas/frontend/scripts/iframeResizer.min.js“></script> <script> jQuery(function($){ $(“.AboIframeabonneerACTIE4″).iFrameResize([{ autoResize: true, enablePublicMethods: true, sizeWidth: false, log: true, interval: 36, checkOrigin: false }]); }) </script> <iframe id=”AboIframeabonneerACTIE4″ class=”IframeSizeVer AboIframeabonneerACTIE4″ src=”https://webforms.aboportal.nl/Form/abonneer/weetmagazine-ACTIE4/nl-BE?stylesheet=/Form/Areas/FrontEnd/Content/CSSalt/weetmagazine.css&codekorting=hide” width=”100%” frameborder=”0″ scrolling=”no”></iframe>

 

MACHTIGING AUTOMATISCHE INCASSO

Vul hieronder uw gegevens in.

Let op! Vul alle vereiste vakjes in, anders wordt je oplossing niet verzonden. Pas als je een bevestigingsmail van ons ontvangen hebt, weet je zeker dat je inzending goed is aangekomen bij Weet Magazine.


 

 

MACHTIGING DIGITALE FACTUUR

Vul hieronder uw gegevens in.

Let op! Vul alle vereiste vakjes in, anders wordt je oplossing niet verzonden. Pas als je een bevestigingsmail van ons ontvangen hebt, weet je zeker dat je inzending goed is aangekomen bij Weet Magazine.