Skip to main content

Er is veel discussie rond de koninkrijken van David en Salomo. Sommige geleerden menen dat de Bijbelse berichtgeving grotendeels een mythe is. Zij nemen aan dat Jeruzalem in Davids tijd niet meer was dan een dorp op een heuvelrug, zonder stadsmuren. In later eeuwen zijn de verhalen over de eerste koningen dan steeds meer aangedikt. Om tien redenen klopt dit niet. De ware erfenis van David en Salomo is te bewijzen. Hun koninkrijk heeft echt bestaan.

De Bijbel geeft op allerlei manieren aan dat David door God tot koning is geroepen. Ook staat er duidelijk in dat David door overwinningen op de vijanden van Israël een groot rijk mocht maken. Daar spitst de discussie zich dan ook niet op toe. Het is de archeologie waar men zich op richt: waarom zijn er zo weinig overblijfselen van Davids rijk gevonden?

Op die vraag zijn verschillende antwoorden mogelijk:

  • Veel geschreven materiaal is verloren gegaan: papyrus en perkament zijn in de loop der tijd verteerd.
  • Er worden in Jeruzalem wel opgravingen gedaan, maar op allerlei belangrijke plaatsen, zoals de Tempelberg, mag niet worden gegraven.
  • De stad Jeruzalem bestaat uit tientallen bewoningslagen, waarbij inwoners vaak de onderliggende woonlaag gebruikt hebben voor hun nieuwe bouwactiviteiten. Er zijn dus veel oude sporen vernietigd.

Toch zijn er de laatste jaren heel wat indirecte aanwijzingen gevonden voor een krachtig, centraal bestuurd rijk in de tiende eeuw voor Christus. Hieronder de tien meest aansprekende:

1. Kleitabletten

Amarna kleitablet EA 153 van Abimilku.

Kleitablet gevonden in Amarna.

Jeruzalem was reeds in de veertiende eeuw voor Christus een stadstaat waar vanuit gecorrespondeerd werd met de farao in Egypte. Kleitabletten van koning Abdiheba van Jeruzalem zijn in Amarna teruggevonden. In 2010 is een klein fragment van een kleitablet met spijkerschrift (de internationale diplomatieke taal van toen) in Jeruzalem ontdekt.

2. Massieve torens

Bij de Gihon-bron, die Jeruzalem van water voorzag, zijn inmiddels massieve torens ontdekt om de bron veilig te stellen tegenover vijanden.

3. Gebouw

In Jeruzalem is een trapvormige structuur van stenen ontdekt om een hoger plateau te ondersteunen. Het is waarschijnlijk dat David hier zijn paleis bouwde en mogelijk daarom deze ondersteuning liet aanleggen. De archeologe Eilat Mazar heeft begin 2006 een belangrijk gebouw opgegraven. Zij geeft allerlei aanwijzingen dat dit het paleis van David geweest kan zijn. In elk geval is een belangrijk gebouw ontdekt en dat wordt eerder in een stad dan in een dorp gebouwd.

4. Poortgebouwen

Foto poortgebouw Hazor Israël

Poortgebouw gevonden in Hazor.

Volgens 1 Koningen 9 vers 15 bouwde Salomo de muren van Megiddo, Hazor en Gezer. Bij opgravingen zijn in deze steden soortgelijke poortgebouwen met zes kamers gevonden. Het ligt voor de hand dat Salomo deze heeft laten bouwen, zoals veel archeologen aannemen.

5. Koolstofdatering

Om te bepalen of opgegraven restanten uit de tiende of negende eeuw stammen, wordt gebruikgemaakt van de radiokoolstofdatering. Dit is ook gebeurd met Tel Rehov, een stad in Israël die in de tijd van koning Rehabeam door een farao is veroverd. In 2003 is verkoold graan gebruikt voor een radiokoolstofdatering en deze wees uit dat de verwoestingslaag tussen 940 en 900 voor Christus moet worden gedateerd. Hiermee wordt duidelijk dat Tel Rehov in de tijd van Salomo een sterke stad moet zijn geweest.

6. Edom

Diverse geleerden menen dat de strijd van David met Edom (genoemd in 2 Samuël 8 en 1 Koningen 11) sterk overdreven is, omdat Edom in die tijd een eenvoudige samenleving met veehouders was. Opgravingen in Khirbat en-Nahas, in het laagland van Edom, ongeveer 50 kilometer ten zuiden van de Dode Zee, geven een ander beeld. Edom was in de tiende eeuw een complexe samenleving met grote gebouwen, sterke verdedigingswerken en een grote koperindustrie. Israël kon alleen als sterke staat Edom overwinnen.

7. Inscripties

Er zijn inscripties gevonden die verwijzen naar ‘het huis van David’. De belangrijkste zijn een inscriptie uit Tel Dan en de overwinningstekst van koning Mesa van Moab.

8. Belastingheffing

Ten westen van Jeruzalem is het oude stadje Qeiyafa ontdekt, een zware versterking in Juda op de grens met de Filistijnen. Zowel door aardewerk als door radiokoolstofdatering is men erachter gekomen dat dit stadje uit de tijd van David is. Er zijn twintig gestandaardiseerde kruiken voor het ophalen van belasting in natura gevonden. Zowel de versterking als de aanwijzingen dat er belasting werd geheven, wijzen naar een centraal georganiseerde staat.

9. Potscherf

Een brede verspreiding van de schrijfkunst (in alle lagen van de bevolking) wijst op een goed systeem van scholing. Dit kan alleen in een goed, centraal geleid rijk, en gebeurt veel minder in losse groepen. Een centraal bestuurd rijk vereist administratieve vaardigheden.

hebreeuws alfabet fragment Zayit Stone

Fragment van de vondst in Tel Zayit, waar een gedeelte van het Fenicisch-Hebreeuws alfabet op zichtbaar is.

In dat licht is het van belang te wijzen op de beschreven potscherf (ostracon) die in 2008 in Qeiyafa is gevonden. De tekst is moeilijk te ontcijferen, maar vormt een bewijs van de aanwezigheid van schrijfkunst; in dit geval door een ongeoefende schrijver. Een brede verspreiding van de schrijfkunst is ook aannemelijk door de vondst van ‘een abc’ in Tel Zayit, ten zuiden van Jeruzalem. De letters van het Hebreeuwse alfabet zijn in een grote steen gekerfd.

10. Kleine rijken

Het Bijbelse beeld over Israël in de tijd van Saul, David en Salomo past goed in de betreffende periode. Nadat lange tijd de Egyptenaren en Hethieten het westelijke Midden-Oosten overheerst hebben, zijn er in de periode 1200 tot 900 voor Christus kleine rijken geweest. Daarna kwamen er opnieuw grote rijken, zoals Assyrië en Babel. In de genoemde periode kon ook Israël uitgroeien tot een groot rijk.

Weet Meer

  • Dit artikel verscheen oorspronkelijk in Weet 10 (2011), de originele pdf is bereikbaar door hier te klikken. Wil je meer lezen? Neem dan een abonnement op Weet Magazine.
  • Lees hier meer over de bewijzen voor het bestaan van de rijken van David en Salomo.
  • Logos Instituut plaatste in 2015 een bericht over Buitenbijbelse teksten uit de tijd van David en Salomo. Om dit bericht te lezen, klik hier.